चिनी लोकांना दरवर्षी १ जानेवारीला 'नववर्षाचा दिवस' म्हणण्याची प्रथा आहे. 'नववर्षाचा दिवस' हा शब्दप्रयोग कसा आला?
‘नव्या वर्षाचा दिवस’ ही संज्ञा प्राचीन चीनमधील एक ‘स्थानिक निर्मिती’ आहे. चीनमध्ये ‘नियान’ ही प्रथा खूप पूर्वीपासून अस्तित्वात होती.
दरवर्षी १ जानेवारी हा नववर्षाचा दिवस असतो, जो नवीन वर्षाची सुरुवात असतो. “नववर्षाचा दिवस” हा एक संयुक्त शब्द आहे. एकवचनी शब्द म्हणून, “युआन” चा अर्थ पहिला किंवा सुरुवात असा होतो.
‘दान’ या शब्दाचा मूळ अर्थ पहाट किंवा सकाळ असा आहे. आमच्या देशात दावेनकोऊ येथील सांस्कृतिक अवशेषांचे उत्खनन करत असताना, त्यांना पर्वताच्या शिखरावरून उगवणाऱ्या सूर्याचे आणि मध्यभागी धुक्याचे एक चित्र सापडले. मजकुराच्या संशोधनानंतर, आमच्या देशात ‘दान’ लिहिण्याची ही सर्वात जुनी पद्धत असल्याचे समोर आले. नंतर, यिन आणि शांग राजवंशांच्या कांस्य शिलालेखांवर ‘दान’ हे सरलीकृत अक्षर आढळून आले.
आज उल्लेखलेला “नवीन वर्षाचा दिवस” म्हणजे २७ सप्टेंबर १९४९ रोजी झालेली चिनी जनतेच्या राजकीय सल्लागार परिषदेची पहिली पूर्ण बैठक होय. चीनच्या जनवादी प्रजासत्ताकाची स्थापना करण्याचा निर्णय घेताना, या परिषदेने सार्वत्रिक इसवी सन कालानुक्रम स्वीकारण्याचा आणि ग्रेगोरियन दिनदर्शिका बदलण्याचाही निर्णय घेतला.
१ जानेवारी हा दिवस अधिकृतपणे “नवीन वर्षाचा दिवस” म्हणून गणला जातो आणि चांद्र कॅलेंडरच्या पहिल्या महिन्याचा पहिला दिवस बदलून “वसंतोत्सव” म्हणून साजरा केला जातो.